http://www.spinozaetnous.org/w/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Karmoo 2026-04-20T00:42:05Z Contributions de l’utilisateur MediaWiki 1.18.0 http://www.spinozaetnous.org/wiki/Renati_Descartes_Principia_philosophiae 2010-10-15T20:04:31Z

<p>Karmoo : lisez: quae tam .... quam; ed. Gebhardt 1925/1972 p. 125</p> <hr /> <div>&lt;br clear=&quot;all&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;border: 1px solid #F4DED7; background-color: #FFEEEE; padding: 2ex; text-align: center; width: 35em; margin: auto&quot;&gt;<br /> <br /> '''Renati Descartes''' &lt;br /&gt;<br /> '''PRINCIPIORUM PHILOSOPHIAE'''&lt;br /&gt;<br /> '''Pars I et II'''<br /> <br /> ''More Geometrico demonstratae,''&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;<br /> <br /> '''per BENEDICTUM de SPINOZA, Amstelodamensem,'''<br /> <br /> <br /> ''Accesserunt ejusdem''<br /> <br /> '''COGITATA METAPHYSICA,'''<br /> <br /> ''in quibus difficiliores,''<br /> ''quaetam in parte Metaphysices generali, quàm speciali occurrunt,''<br /> ''quaestiones breviter explicantur.''<br /> <br /> <br /> [[Image:PPD_titre.jpg|180px]]<br /> <br /> <br /> &lt;small&gt;&lt;small&gt;Amstelodami<br /> <br /> Apud Johannem Riewertz,<br /> <br /> ''in vico vulgo dicto'', de Dirk van Assen-steeg,<br /> <br /> ''sub signo Martyrologii''<br /> <br /> 1663&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> == Index ==<br /> <br /> *[[Renati Descartes Principia philosophiae - Praefatio|Praefatio]]<br /> *[[Renati Descartes Principia philosophiae - Pars I|Pars I]]<br /> *[[Renati Descartes Principia philosophiae - Pars II|Pars II]]<br /> *[[Renati Descartes Principia philosophiae - Pars III|Pars III]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;<br /> <br /> <br /> Les ''Principes de la philosophie de Descartes'', seul ouvrage de Spinoza publié sous son nom de son vivant, sont parus en septembre 1663, suivis d'un Appendice, les [[Cogitata metaphysica|''Cogitata metaphysica'']]. Ces deux ouvrages furent aussitôt traduits en néerlandais par P. B. (très probablement son ami Pierre Balling), traduction qui parut l'année suivante. Ces publications furent à l'origine d'une [[Correspondance avec Blyenbergh|correspondance avec Guillaume de Blyenbergh]].<br /> <br /> A consulter aussi en [[Principes de la philosophie de Descartes|traduction française]].<br /> <br /> &lt;small&gt;Texte saisi d'après l'édition Gebhardt.&lt;/small&gt;<br /> <br /> [[Catégorie:Œuvres]]</div>

Karmoo http://www.spinozaetnous.org/wiki/Tractatus_theologico-politicus/Caput_XVIII 2006-10-01T18:01:40Z

<p>Karmoo : </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;'''Ex Hebraeorum Republica, et historiis quaedam dogmata Politica concluduntur.'''&lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Quamvis Hebraeorum imperium, quale ipsum in praecedenti<br /> Capite concepimus, aeternum esse potuerit, idem<br /> tamen nemo jam imitari potest, nec etiam consultum<br /> est. Nam si qui suum jus in Deum<br /> transferre vellent, id cum Deo, sicuti Hebraei<br /> fecerunt, expresse pacisci deberent, adeoque non<br /> tantum voluntas jus transferentium, sed etiam Dei, in<br /> quem esset transferendum, requireretur. At Deus<br /> contra per Apostolos revelavit, Dei pactum non amplius<br /> atramento, nec in tabulis lapideis, sed Dei spiritu in corde<br /> scribi. Deinde talis imperii forma iis forsan tantum<br /> utilis esse posset, qui sibi solis<br /> absque externo commercio vivere, seseque intra<br /> suos limites claudere, et a reliquo orbe segregari<br /> velint, at minime iis, quibus necesse est cum aliis<br /> commercium habere ; quapropter talis imperii forma<br /> paucissimis tantum ex usu esse<br /> potest. Verum enimvero, tametsi in omnibus imitabile non<br /> sit, multa tamen habuit dignissima, saltem ut<br /> notarentur, et quae forsan imitari<br /> consultissimum esset. Attamen, quia mea<br /> intentio, ut jam monui, non est, de Republica ex<br /> professo agere, eorum pleraque missa faciam,<br /> et tantum ea, quae ad meum scopum faciunt, notabo.<br /> Nempe quod contra Dei Regnum non pugnet, summam<br /> majestatem eligere, quae summum imperii jus habeat:<br /> Nam postquam Hebraei suum jus in Deum transtulerunt,<br /> jus summum imperandi Mosi tradiderunt, quique adeo<br /> solus authoritatem habuit leges Dei nomine condendi, et<br /> abrogandi, sacrorum ministros eligendi, judicandi, docendi,<br /> et castigandi, et omnibus denique omnia absolute<br /> imperandi. Deinde quod, quamvis sacrorum ministri legum<br /> interpretes fuerint, eorum tamen non erat, cives judicare, nec<br /> aliquem excommunicare ; hoc enim tantum judicibus, et principibus<br /> ex populo electis competebat (vide Josuae cap. 6. vers.<br /> 26., Judicum cap. 21. vers. 18. et 1. Samuëlis cap. 14.<br /> vers. 24.). Praeter haec, si etiam ad<br /> Hebraeorum successus, et historias<br /> attendere velimus, alia, digna etiam ut notentur, reperiemus.<br /> Videlicet I. quod nullae in Religione sectae<br /> fuerint, nisi postquam Pontifices in secundo imperio<br /> authoritatem habuerunt decretandi, et negotia imperii tractandi,<br /> quae authoritas ut aeterna esset, jus sibi<br /> principatus usurpaverunt, et tandem Reges appellari<br /> voluerunt. Ratio in promptu est ; in primo namque imperio nulla<br /> decretalia nomen a Pontifice habere poterant, quandoquidem nullum<br /> jus decretandi habebant, sed tantum Dei responsa, a<br /> principibus, vel conciliis rogati, dandi ; ac propterea nulla tum iis<br /> libido esse potuit, nova decretandi, sed tantum<br /> assueta, et recepta administrandi, et<br /> defendendi. Nam nulla alia ratione libertatem suam invitis<br /> principibus conservare tuto poterant, nisi leges<br /> incorruptas servando. At postquam potestatem etiam<br /> ad imperii negotia tractandum, jusque principatus juxta<br /> pontificatum adepti sunt, unusquisque tam in<br /> religione, quam in reliquis sui nominis gloriam incepit<br /> quaerere, omnia scilicet pontificali authoritate<br /> determinando, et quotidie nova de caeremoniis, de fide,<br /> et omnibus decretando, quae non minus sacra, nec<br /> minoris authoritatis esse voluerunt, quam leges<br /> Mosis ; ex quo factum, ut religio in exitiabilem<br /> superstitionem declinaret, et legum verus<br /> sensus, et interpretatio corrumperetur ; ad quod etiam<br /> accessit, quod dum pontifices viam ad principatum in<br /> initio restaurationis affectabant, omnia, ut plebem ad se<br /> traherent, assentabantur ; plebis scilicet facta,<br /> etsi impia approbando, et Scripturam pessimis ejus<br /> moribus accommodando: Quod quidem Malachias de iis<br /> conceptissimis verbis testatur ; is enim,<br /> postquam sacerdotes sui temporis increpuit, eos Dei<br /> nominis contemptores appellando, sic eos castigare<br /> pergit, ''Labia pontificis custodiunt scientiam, et lex ex ipsius ore quaeritur, quia Dei missarius est ; At vos recessistis a via, fecistis, ut lex multis esset offendiculo: Pactum Levi corrupistis, ait Deus exercituum;''<br /> et sic porro eos accusare pergit, quod leges ad libitum interpretabantur, et<br /> nullam Dei rationem, sed tantum personarum habebant. At<br /> certum est, Pontifices haec nunquam tam caute facere<br /> potuisse, ut a prudentioribus non animadverterentur, qui<br /> proinde, crescente audacia, contenderunt, nullas alias leges<br /> teneri debere, quam quae scriptae erant ;<br /> caeterum decreta, quae decepti Pharisaei (qui,<br /> ut Josephus in Antiquitatibus habet, ex communi plebe maxime<br /> constabant), traditiones patrum vocabant, minime custodienda<br /> esse. Quicquid fuerit, nullo modo possumus<br /> dubitare, quin Pontificum adulatio, religionis, et legum<br /> corruptio, harumque incredibilis augmentatio magnam admodum, et<br /> frequentem occasionem dederint disputationibus, et<br /> altercationibus, quae numquam componi potuerunt ; nam ubi<br /> homines ardore superstitionis, magistratu alterutram<br /> partem adjuvante, litigare incipiunt, nequaquam sedari<br /> possunt, sed necessario in sectas<br /> dividuntur.<br /> <br /> II.Notatu dignum est, quod Prophetae, viri scilicet<br /> privati, libertate sua monendi, increpandi, et exprobrandi,<br /> homines magis irritaverunt, quam correxerunt ; qui tamen a Regibus<br /> moniti, vel castigati facile flectebantur. Imo Regibus etiam<br /> piis saepe intolerabiles fuerunt, propter authoritatem,<br /> quam habebant judicandi, quid pie vel impie factum esset,<br /> et vel Reges ipsos castigandi, si quod negotium<br /> publicum, vel privatum contra eorum judicium agere<br /> sustinebant: Rex Asa, qui ex testimonio<br /> Scripturae pie regnavit, Prophetam Hananiam in pistrinum<br /> dedit (vide 2. Paralip. cap. 16.), quia ipsum libere<br /> reprehendere, et increpare sustinuit, ob pactum cum<br /> Rege Aramaeae factum ; et praeter hoc alia<br /> reperiuntur exempla, quae ostendunt, religionem plus<br /> detrimenti, quam incrementi ex tali libertate accepisse,<br /> ut jam taceam, quod hinc etiam, quod Prophetae<br /> tantum sibi jus retinuerint, magna bella civilia orta<br /> fuerint.<br /> <br /> III. Dignum etiam, ut notetur, est, quod, quamdiu populus regnum<br /> tenuit, non nisi unum bellum civile habuerit, quod tamen<br /> absolute extinctum fuit, et victores victorum ita miseriti<br /> sunt, ut omnibus modis curaverint, eosdem in antiquam<br /> suam dignitatem, et potentiam restituere. At<br /> postquam populus regibus minime assuetus imperii<br /> primam formam in monarchicam mutavit, civilibus bellis nullus fere<br /> finis fuit, et proelia adeo atrocia commiserunt, ut omnium<br /> famam exuperaverint ; in uno enim proelio (quod fidem fere<br /> superat) quingenta millia Israëlitarum necati<br /> sunt a Judaeis ; et in alio contra<br /> Israëlitae Judaeorum multos trucidant (numerus<br /> in Scriptura non traditur), ipsum Regem capiunt,<br /> Hierosolymae murum fere demoliuntur, et ipsum<br /> Templum (ut irae nullum modum fuisse noscatur)<br /> omnino spoliant, et ingenti fratrum praedâ<br /> onusti, et sanguine satiati, acceptis obsidibus,<br /> et Rege in jam fere vastato suo regno relicto, arma<br /> deponunt, non fide, sed imbecillitate Judaeorum<br /> securi facti. Nam paucis post annis, Judaeorum<br /> viribus refectis, novum proelium rursus committunt, in<br /> quo iterum Israëlitae victores evadunt, centum et<br /> viginti millia Judaeorum trucidant, mulieres, et liberos<br /> eorum usque ad ducenta millia captivos ducunt, magnamque<br /> praedam iterum rapiunt ; atque his, et aliis proeliis,<br /> quae in historiis obiter narrantur, consumpti,<br /> praeda tandem hostibus fuerunt. Deinde si etiam<br /> tempora reputare velimus, quibus absoluta pace frui licuit,<br /> magnam reperiemus discrepantiam ; saepe enim ante reges<br /> quadraginta, et semel (quod omni opinione majus) octoginta annos<br /> sine bello externo, vel interno concorditer transegerunt.<br /> At postquam Reges imperium adepti sunt, quia non amplius<br /> ut antea pro pace, et libertate, sed pro gloria certandum<br /> erat, omnes praeter unum Salomonem (cujus virtus, sapientia<br /> scilicet, melius in pace, quam in bello constare poterat)<br /> bella gessisse legimus ; accessit<br /> deinde exitiabilis regnandi libido, quae plerisque iter<br /> ad regnum admodum cruentum fecit. Denique leges durante populi<br /> regno incorruptae manserunt, et constantius<br /> observatae fuerunt. Nam ante reges paucissimi<br /> fuerunt Prophetae, qui populum monerent, post electum<br /> autem Regem, permulti simul fuerunt ; Hobadias namque centum a<br /> caede liberavit, eosque abscondidit, ne cum reliquis<br /> occiderentur. Nec videmus, quod populus ullis falsis Prophetis<br /> deceptus fuit, nisi postquam imperium regibus<br /> cessit, quibus plerique assentari student.<br /> Adde, quod populus, cujus plerumque animus, pro re nata, magnus,<br /> vel humilis est, facile se in calamitatibus corrigebat,<br /> et ad Deum convertebat, legesque restituebat, et<br /> hoc modo sese etiam omni periculo expediebat: contra<br /> reges, quorum animi semper aeque elati sunt, nec<br /> flecti absque ignominia possunt, pertinaciter vitiis<br /> adhaeserunt, usque ad supremum urbis excidium.<br /> <br /> Ex his clarissime videmus, I. quam perniciosum et<br /> religioni, et Reipublicae sit, sacrorum ministris<br /> jus aliquod decretandi, vel imperii negotia tractandi, concedere ;<br /> et contra omnia multo constantius sese habere,<br /> si hi ita contineantur, ut de nulla re, nisi rogati<br /> respondeant, et ut interim recepta tantum, et maxime<br /> usitata doceant, exerceantque. II. quam periculosum<br /> sit ad jus divinum referre res mere speculativas,<br /> legesque de opinionibus condere, de quibus homines<br /> disputare solent, vel possunt ; ibi enim<br /> violentissime regnatur, ubi opiniones, quae<br /> uniuscujusque juris sunt, quo nemo cedere<br /> potest, pro crimine habentur ; imo plebis ira, ubi hoc fit,<br /> maxime regnare solet : Pilatus namque, ut<br /> Pharisaeorum irae concederet, Christum, quem<br /> innocentem noverat, crucifigere jussit. Deinde ut<br /> Pharisaei ditiores a suis dignitatibus deturbarent,<br /> quaestiones de religione movere coeperunt, et<br /> Tsaducaeos impietatis accusare ; et ad hoc<br /> Pharisaeorum exemplum, pessimi quique<br /> hypocritae eâdem rabiê agitati, quam zelum juris divini<br /> vocant, viros probitate insignes, et virtute claros, et<br /> ob id plebi invisos, ubique persecuti sunt ; eorum<br /> scilicet opiniones publice detestando, et saevam<br /> multitudinem irâ in eosdem incendendo. Atque haec procax<br /> licentia, quia specie religionis adumbratur, non facile<br /> coërceri potest, praecipue ubi summae<br /> potestates sectam aliquam introduxerunt, cujus<br /> ipsae authores non sunt, quia tum non ut juris<br /> divini interpretes, sed ut sectarii habentur, hoc<br /> est, ut qui sectae doctores juris divini interpretes<br /> agnoscunt ; et ideo magistratuum authoritas circa haec apud<br /> plebem parum valere solet, at plurimum doctorum authoritas,<br /> quorum interpretationibus vel reges submitti debere putant. Ad<br /> haec ergo mala vitanda nihil Reipublicae tutius<br /> excogitari potest, quam pietatem, et Religionis cultum in<br /> solis operibus, hoc est, in solo exercitio<br /> charitatis, et justitiae ponere, et de reliquis<br /> liberum unicuique judicium relinquere ; sed de his postea<br /> fusius. III. Videmus, quam necesse sit, tam<br /> Reipublicae, quam religioni, summis potestatibus jus, de<br /> eo, quod fas, nefasque sit, discernendi,<br /> concedere: Nam si hoc jus, de factis discernendi,<br /> ipsis divinis Prophetis concedi non potuit, nisi cum<br /> magno Reipublicae, et Religionis damno, multo minus iis<br /> concedendum erit, qui nec futura praedicere sciunt, nec<br /> miracula possunt facere. Verum de hoc in sequenti ex<br /> professo agam. IV. Denique videmus, quam exitiale<br /> sit populo, qui sub regibus non consuevit vivere,<br /> quique jam leges conditas habet, Monarcham eligere: Nam nec<br /> ipse tantum imperium sustinere, nec regia authoritas<br /> pati poterit leges, et jura populi ab alio minoris authoritatis<br /> instituta, et multo minus animum inducere ad easdem<br /> defendendum, praesertim quia in iis instituendis nulla<br /> ratio Regis, sed tantum populi, vel concilii, qui regnum<br /> tenere putabat, haberi potuit ; atque adeo Rex jura populi antiqua<br /> desendendo, ejus potius servus, quam dominus videretur.<br /> Novus ergo Monarcha summo studio novas leges<br /> statuere conabitur, et jura imperii in suum usum<br /> reformare, et populum eo redigere, ut non tam facile Regibus<br /> dignitatem adimere possit, quam dare. At hic<br /> praeterire nequaquam possum, non minus<br /> periculosum etiam esse Monarcham e medio tollere,<br /> tametsi omnibus modis constet eundem tyrannum<br /> esse: Nam populus regiae authoritati<br /> assuetus, eaque sola retentus, minorem contemnet,<br /> et ludibrio habebit, ac proinde, si unum e medio tollat,<br /> necesse ipsi erit, ut olim Prophetis, alium loco<br /> prioris eligere, qui non sponte, sed necessario<br /> tyrannus erit. Nam quâ ratione videre poterit civium manus<br /> caede regia cruentatas, eosque parricidio, tanquam re<br /> bene gesta, gloriari ? quod non, nisi ad exemplum in<br /> ipsum solum statuendum, commiserunt. Sane,<br /> si Rex esse vult, nec populum Regum judicem, suumque<br /> dominum agnoscere, nec precario regnare, <br /> prioris mortem vindicare debet, et<br /> contra sui causa exemplum statuere, ne populus<br /> iterum tale facinus committere audeat. At mortem tyranni civium<br /> nece non facile vindicare poterit, nisi simul<br /> ejusdem prioris tyranni causam defendat, ejusque<br /> facta approbet, et consequenter omnia prioris tyranni<br /> vestigia sequatur. Hinc igitur factum, ut populus<br /> saepe quidem tyrannum mutare, at nunquam tollere, nec<br /> imperium monarchicum in aliud alterius formae mutare potuerit.<br /> Hujus rei fatale exemplum populus Anglicanus dedit, qui causas<br /> quaesivit, quibus specie juris monarcham e medio<br /> tolleret ; at, eo sublato, nihil minus facere potuit, quam<br /> formam imperii mutare, sed post multum sanguinem<br /> effusum huc perventum est, ut novus monarcha alio nomine<br /> salutaretur (quasi tota quaestio de solo<br /> nomine fuisset), qui nulla ratione persistere<br /> poterat, nisi stirpem regiam penitus delendo, regis<br /> amicos vel amicitiâ suspectos necando, et otium pacis<br /> rumoribus aptum, bello disturbando, ut plebs novis rebus<br /> occupata, et intenta cogitationes de caede regia alio<br /> diverteret. Sero igitur animadvertit populus se pro<br /> salute patriae nihil aliud secisse, quam<br /> jus legitimi regis violare, resque omnes in pejorem<br /> statum mutare. Ergo gradum, ubi licuit, revocare decrevit, nec<br /> quievit, donec omnia in pristinum suum statum<br /> restaurata vidit. At forsan aliquis exemplo populi Romani<br /> objiciet, populum facile posse tyrannum e medio tollere,<br /> sed ego, eodem nostram sententiam omnino confirmari<br /> existimo: Nam quamvis populus Romanus longe facilius tyrannum<br /> e medio tollere, et formam imperii mutare potuerit, propterea<br /> quod jus regem, ejusque successorem eligendi<br /> penes ipsum populum erat, et quod ipse (utpote ex<br /> seditiosis, et flagitiosis hominibus conflatus)<br /> nondum regibus obedire consueverat ; nam ex sex, quos<br /> antea habuerat, tres intersecerat ; tamen nihil aliud fecit,<br /> quam loco unius plures tyrannos eligere, qui ipsum externo,<br /> et interno bello misere conflictum semper habuerunt,<br /> donec tandem imperium iterum in monarcham, mutato etiam tantum, ut<br /> in Anglia, nomine, cessit. Quod autem ad Ordines<br /> Hollandiae attinet, hi nunquam, quod scimus, Reges<br /> habuerunt, sed comites, in quos nunquam jus imperii<br /> translatum fuit: Nam, ut ipsi Praepotentes Ordines<br /> Hollandiae in inductione, tempore comitis<br /> Leycestriae ab ipsis editâ, palam faciunt, sibi<br /> authoritatem semper reservaverunt, ad eosdem comites<br /> sui officii monendum, et potestatem sibi retinuerunt<br /> ad hanc suam authoritatem, et civium libertatem<br /> defendendum, seseque de iisdem, si in tyrannos<br /> degenerarent, vindicandum, et eos ita retinendum, ut nihil,<br /> nisi concedentibus, et approbantibus ordinibus, efficere<br /> possent. Ex quibus sequitur, jus supremae<br /> majestatis semper penes ordines fuisse, quod<br /> quidem ultimus comes conatus est usurpare ; quare longe<br /> abest, quod ab eo defecerint, cum pristinum suum<br /> imperium paene jam amissum restauraverunt. His<br /> igitur exemplis id, quod diximus, omnino confirmatur, quod<br /> scilicet uniuscujusque imperii forma<br /> necessario retinenda est, nec absque periculo<br /> totalis ipsius ruinae mutari potest ; et haec<br /> sunt, quae hic operae pretium notare duxi.</div>

Karmoo